Kimler için?
- Konut veya işyeri kira geliri elde eden; birden fazla taşınmazı bulunan ya da kirayı yıl içinde farklı kiracılardan tahsil eden gerçek kişiler.
- Yıl içinde birden fazla işverenden ücret alan; işyeri değiştiren, aynı anda iki kurumda çalışan veya huzur hakkı ile ücreti birlikte elde eden kişiler.
- Mevduat faizi, temettü, tahvil ve bono getirisi, yatırım fonu kazancı gibi menkul sermaye iradı elde edenler.
- Yurt dışında çalışan, yurt dışından ücret, serbest meslek kazancı ya da yatırım geliri elde eden; ikametgâh veya mukimlik durumu tereddütlü olan kişiler.
Mevzuat dayanağı
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu
- Gelir unsurlarının tanımı, tam ve dar mükellefiyet, beyan esasları, istisna ve indirimler ile stopaj hükümleri bu Kanunda düzenlenmiştir.
- Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları
- Yurt dışı kaynaklı gelirlerde vergilendirme yetkisinin hangi ülkeye ait olduğu, iç mevzuatla birlikte ilgili ülkeyle imzalanmış anlaşma hükümlerine göre belirlenir.
Hadler, oranlar ve süreler mevzuat değişiklikleriyle güncellenmektedir; güncel değerler için ilgili tebliğin yürürlükteki metni esas alınmalıdır.
Süreç nasıl işler?
Mükellefiyet durumunun belirlenmesi
Önce kişinin tam mükellef mi yoksa dar mükellef mi sayılacağı belirlenir. Yerleşme, ikametgâh ve Türkiye'de kalma süresine ilişkin ölçütler ile ilgili ülkeyle imzalanmış anlaşmanın mukimlik hükmü birlikte değerlendirilir; bu tespit yapılmadan gelirin nerede beyan edileceği belirlenemez.
Gelir unsurlarının tespiti ve sınıflandırılması
Yıl içinde elde edilen gelirlerin her biri, Gelir Vergisi Kanunundaki hangi gelir unsuruna girdiği bakımından sınıflandırılır. Aynı faaliyetin ticari kazanç mı, serbest meslek kazancı mı yoksa arızi kazanç mı sayılacağı, uygulanacak kuralların tamamını değiştirir.
Beyan yükümlülüğünün değerlendirilmesi
Her gelir unsuru için beyanın gerekip gerekmediği ayrı incelenir. Bazı gelirler kaynakta kesinti yoluyla vergilendirildiğinden beyan dışı kalabilir, bazıları belirli haddi aşınca beyana girer, bazıları ise tutarı ne olursa olsun beyan edilir. Hadler her yıl güncellendiğinden değerlendirme ilgili yılın yürürlükteki düzenlemesine göre yapılır.
Yurt dışı gelirlerde mahsup ve belge çalışması
Yurt dışında ödenen verginin Türkiye'de mahsup edilip edilemeyeceği, anlaşmanın öngördüğü yöntem çerçevesinde incelenir. Yabancı ülke makamlarından alınacak belgelerin usulüne uygun düzenlenmiş ve onaylanmış olması aranır; bu belgeler önceden planlanmazsa temini güçleşir.
Beyan öncesi kontrol ve bilgilendirme
Beyana esas veriler dayanak belgelerle karşılaştırılarak kontrol edilir; tereddütlü noktalar gerekçeleriyle yazılı olarak paylaşılır. Beyannamenin doldurulması ve verilmesi mükellefe veya defterlerini tutan meslek mensubuna aittir.
Gerekli belgeler
- Kira gelirlerine ilişkin kira sözleşmeleri, banka hesap hareketleri ve tahsilat kayıtları.
- Ücret gelirlerinde işverenlerden alınacak, kesinti tutarlarını gösteren ücret bordrosu özetleri veya yazılı bildirimler.
- Banka ve aracı kurumlardan alınan yıllık kazanç bildirimleri; mevduat, temettü, fon ve menkul kıymet işlem dökümleri.
- Değer artış kazancında iktisap ve elden çıkarma belgeleri; tapu senedi, alım-satım sözleşmesi, ödeme dekontları ve varsa masraf faturaları.
- Yurt dışı gelirlerde ödeme belgeleri, yurt dışında ödenen vergiye ilişkin resmî belgeler ve mukimlik belgesi.
- İndirim talep edilen eğitim, sağlık, sigorta primi ve bağış harcamalarına ait belgeler.
Süre ve zamanlama
- Değerlendirme, gelirin elde edildiği yılın kuralları üzerinden yapılır; hadler ve istisna tutarları her yıl güncellendiğinden geçmiş yılın verisi doğrudan uygulanmaz.
- Beyan dönemleri gelir türüne göre farklılaşır; güncel takvim için Gelir İdaresi Başkanlığı duyurularına ve sitemizdeki vergi takvimine bakınız.
- Değer artış kazancı doğuran satışlarda değerlendirmenin satıştan önce yapılması önemlidir; iktisap tarihi, maliyet belgeleri ve elde tutma durumu sonucu doğrudan etkiler.
- Yurt dışı gelirlerinde mukimlik belgesi ve yabancı ülke vergi belgelerinin temini zaman aldığından, bu çalışma beyan dönemi beklenmeden başlatılır.
Sık yapılan hatalar ve dikkat edilecekler
- Kaynakta kesinti yapıldı diye beyan yükümlülüğünü yok saymak
- Bir gelirden vergi kesilmiş olması, o gelirin her hâlükârda beyan dışı kaldığı anlamına gelmez. Bazı gelir türlerinde kesinti nihai vergilendirmedir; bazılarında ise gelir belirli koşullarda yıllık beyana dahil edilir ve kesilen vergi hesaplanan vergiden mahsup edilir.
- Birden fazla işverenden alınan ücreti kendiliğinden beyan dışı saymak
- Yıl içinde işyeri değiştiren veya aynı anda iki kurumdan ücret alan kişilerde beyan yükümlülüğü doğabilir. Her işverenin kesintiyi yalnız kendi ödediği tutar üzerinden yapması, toplam gelir dikkate alındığında eksik vergilendirmeye yol açabilir.
- Kira gelirinde gider yöntemini karşılaştırmadan seçmek
- Götürü gider ile gerçek gider yöntemi arasındaki tercih, taşınmazın kredili alınıp alınmadığına ve yapılan harcamaların niteliğine göre farklı sonuç verir. Yöntem tercihinin izleyen dönemleri de bağlayabileceği ve gerçek gider yönteminde belge saklama yükümlülüğü doğduğu göz ardı edilir.
- Değer artış kazancında maliyet belgelerini saklamamak
- Kazanç, satış bedeli ile iktisap bedeli arasındaki farktan hesaplanır. İktisap bedelini ve yapılan giderleri gösteren belgeler bulunmadığında matrah gereğinden yüksek çıkar; tapu harcı, komisyon ve iyileştirme harcamalarına ilişkin belgeler satış anına kadar saklanmalıdır.
- Yurt dışı gelirinde mukimlik ve mahsup belgelerini geç düşünmek
- Yurt dışında ödenen verginin mahsubu, yabancı ülke makamlarınca onaylanmış belgelere bağlıdır. Bu belgeler sonradan temin edilmeye çalışıldığında süreç uzar ve mahsup imkânı fiilen kullanılamayabilir.
İlgili hizmetler
- Kurumsal Vergi DanışmanlığıMali Danışmanlık
- Vergi Anlaşmaları DanışmanlığıMali Danışmanlık
- Vergi Uyuşmazlıkları DanışmanlığıMali Danışmanlık
İlgili rehber yazıları: Yabancı sermayeli şirketlerde vergi: çifte vergilendirme, transfer fiyatlandırması ve kâr transferi
Her hizmetin kapsamı ayrı bir sözleşmeyle belirlenir. Aynı mükellefe tasdik ve danışmanlık hizmetlerinin birlikte verilebilmesi, mesleki bağımsızlık ve tasdik mevzuatındaki sınırlar çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Beyannamemi büronuz mu verecek?
Hayır. Beyanname mükellefin kendisi veya defterlerini tutan meslek mensubunca verilir; 3568 sayılı Kanun gereği yeminli mali müşavirler defter tutamaz ve muhasebe bürosu işletemez. Danışmanlıkta yapılan iş; beyan yükümlülüğünün doğup doğmadığının belirlenmesi, gelirin doğru sınıflandırılması ve beyana esas verilerin doğruluğunun değerlendirilmesidir.
Sadece kira gelirim var, danışmanlığa ihtiyacım olur mu?
Tek kaynaklı ve düzenli bir kira gelirinde durum çoğunlukla açıktır. Ancak birden fazla taşınmaz bulunması, işyeri kirasında kesinti yapılması, taşınmazın kredili alınmış olması veya yıl içinde satılması durumu karmaşıklaştırır; bu hâllerde gider yöntemi ve istisna uygulaması ayrıca değerlendirilir.
Yurt dışında çalışıyorum; Türkiye'de vergi ödeyecek miyim?
Cevap, Türkiye bakımından tam mükellef sayılıp sayılmadığınıza ve bulunduğunuz ülkeyle imzalanmış anlaşmanın hükümlerine bağlıdır. Tam mükellefiyette dünya genelindeki gelir Türkiye'de beyana konu olabilir; anlaşma ise vergilendirme yetkisini paylaştırır ve mahsup ya da istisna yöntemiyle çifte vergilendirmeyi önler.
Beyan sınırlarını neden sayfada yazmıyorsunuz?
Beyan hadleri, istisna tutarları ve tarife dilimleri her yıl güncellenir; sitede sabit bir rakam yayımlamak, güncelliğini yitirdiğinde yanıltıcı olur. Yürürlükteki tutarlar için Gelir İdaresi Başkanlığı kaynaklarına başvurunuz.
Geçmiş yıllarda beyan etmem gereken bir gelirim varmış; ne yapmalıyım?
Vergi Usul Kanunu, kendiliğinden bildirim ve düzeltmeye ilişkin müesseseler öngörür. İzlenecek yol; hangi dönemin söz konusu olduğuna ve hakkınızda inceleme başlayıp başlamadığına göre değişir. Önce durumun hukuki sonuçları değerlendirilir, sonra bildirim yoluna karar verilir.
Kapsam ve süreç hakkında görüşmek için
Somut durumunuzun değerlendirilmesi ve çalışma kapsamının belirlenmesi için iletişim sayfasındaki formu kullanabilir veya doğrudan arayabilirsiniz.
İletişim