İçeriğe geç

Mali Danışmanlık

Vergi Anlaşmaları Danışmanlığı

Türkiye, aynı kazancın iki ülkede birden vergilendirilmesini önlemek amacıyla çok sayıda ülkeyle çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması imzalamıştır. Bu anlaşmalar iç mevzuatın yerine geçmez; vergilendirme yetkisini paylaştırır ve iç mevzuatta öngörülen vergilemeyi sınırlayabilir. Bu hizmet; sınır ötesi bir işlemde kazancın hangi ülkede vergilendirileceğinin, kaynakta yapılacak kesintinin anlaşma hükmüyle sınırlanıp sınırlanmadığının ve çifte vergilendirmenin hangi yöntemle önleneceğinin değerlendirilmesi üzerine kuruludur. Uygulamada belirleyici olan, hükmün varlığından çok, hükümden yararlanmak için aranan belgelerin zamanında temin edilmesidir.

Kimler için?

  • Yurt dışındaki şirketlerden hizmet, lisans, yazılım kullanım hakkı veya danışmanlık alan ve bu ödemeler üzerinde kesinti yükümlülüğü doğan kurumlar.
  • Yurt dışına temettü, faiz veya gayrimaddi hak bedeli ödeyen; kesinti oranının anlaşmayla sınırlanıp sınırlanmadığını değerlendirmesi gereken şirketler.
  • Türkiye'de işyeri veya daimî temsilci oluşturup oluşturmadığı tartışmalı olan yabancı kurumlar ve onların Türkiye'deki iş ortakları.
  • Yurt dışında ücret, serbest meslek kazancı, emeklilik geliri veya yatırım geliri elde eden gerçek kişiler ile Türkiye'de çalışan yabancı uyruklu personel.
  • Sınır ötesi hizmet modeliyle çalışan, uzaktan personel istihdam eden veya dijital hizmet sunan işletmeler.

Mevzuat dayanağı

Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları
Türkiye'nin taraf olduğu ikili anlaşmalar vergilendirme yetkisini paylaştırır; yürürlükteki anlaşma listesi ve metinleri için Gelir İdaresi Başkanlığı kaynaklarına başvurulur.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu
Tam ve dar mükellefiyet, işyeri ve daimî temsilci kavramları, dar mükellef kurum kazancının tespiti ile yurt dışında ödenen vergilerin mahsubu bu Kanunda düzenlenmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu
Gerçek kişilerde mukimlik ölçütleri, yurt dışı gelirlerinin beyanı ve kesinti yoluyla vergilendirme hükümlerini içerir.

Hadler, oranlar ve süreler mevzuat değişiklikleriyle güncellenmektedir; güncel değerler için ilgili tebliğin yürürlükteki metni esas alınmalıdır.

Süreç nasıl işler?

  1. Mukimlik durumunun tespiti

    Önce tarafların hangi ülkenin mukimi sayıldığı belirlenir; iç mevzuata göre iki ülkede birden mukim sayılan hâllerde anlaşmaların öngördüğü sıralı ölçütler uygulanır. Ardından ödemenin ticari kazanç mı, serbest meslek kazancı mı, gayrimaddi hak bedeli mi yoksa faiz mi sayılacağı incelenir; aynı sözleşmenin farklı kalemleri farklı maddelere girebilir.

  2. İşyeri ve daimî temsilci değerlendirmesi

    Ticari kazancın kaynak ülkede vergilendirilebilmesi kural olarak orada bir işyerinin bulunmasına bağlıdır. Şube, büro, atölye, şantiye ve sözleşme akdetme yetkisi taşıyan temsilcilerin durumu incelenir; uzaktan yürütülen hizmet modellerinde bu değerlendirme giderek daha sık gündeme gelmektedir.

  3. Kesinti yükümlülüğünün ve anlaşma sınırının belirlenmesi

    İç mevzuata göre doğan kesinti yükümlülüğü ile anlaşmanın öngördüğü üst sınır karşılaştırılır. Anlaşma iç mevzuattaki yükümlülüğü yaratmaz, yalnız sınırlayabilir; iç mevzuatta kesinti öngörülmeyen bir ödemede anlaşmaya bakılarak vergi doğmaz.

  4. Mukimlik belgesinin temini ve dosyalanması

    Anlaşma hükmünden yararlanmak, karşı taraf ülkenin yetkili makamınca düzenlenmiş mukimlik belgesinin temin edilmesine bağlıdır. Belgenin hangi makamdan alınacağı, tercüme ve onay usulü ile geçerlilik dönemi önceden planlanır; en yaygın kayıp, hükmün bilinmesine rağmen belgenin zamanında alınmamasıdır.

  5. Çifte vergilendirmenin önlenmesi yönteminin uygulanması

    Anlaşmanın mahsup mu yoksa istisna yöntemi mi öngördüğü belirlenir; mahsup için aranan belgeler ve sınırlar değerlendirilir. Anlaşmalar gelir üzerinden alınan vergileri kapsadığından, yurt dışından alınan hizmetlerde sorumlu sıfatıyla katma değer vergisi beyanı ayrıca incelenir.

Gerekli belgeler

  • Yurt dışındaki taraf ile imzalanan sözleşmenin tam metni ve varsa ekleri, fiyat ve kapsam değişikliği yazışmaları.
  • Karşı taraf ülkenin yetkili makamınca düzenlenmiş mukimlik belgesi ile usulüne uygun tercümesi ve onayı.
  • Ödemelere ilişkin fatura, dekont ve banka transfer belgeleri.
  • Hizmetin fiilen sunulduğunu gösteren teknik dokümantasyon, çalışma raporları, yazışmalar ve teslim kayıtları.
  • Yurt dışında ödenen vergiye ilişkin, ilgili ülke makamlarınca onaylanmış vergi ödeme belgeleri.
  • Türkiye'de görev yapan yabancı personel için görevlendirme yazıları, çalışma izni ve ücretin hangi taraflarca üstlenildiğini gösteren belgeler.

Süre ve zamanlama

  • Mukimlik belgesi, ödeme yapılmadan önce temin edilir; belgenin geçerli olduğu dönem ile ödemenin yapıldığı dönemin örtüşmesi aranır.
  • Anlaşma değerlendirmesi sözleşme imzalanmadan önce yapıldığında, ödeme kalemlerinin nitelendirilmesi ve kesinti yükü sözleşme metnine yansıtılabilir.
  • Yurt dışında ödenen verginin mahsubu için aranan belgeler yabancı makamlardan temin edildiğinden, bu çalışma beyan dönemine bırakılmaz.
  • Anlaşmalar yürürlüğe girme ve uygulanmaya başlama tarihleri bakımından farklılık gösterebilir; ilgili anlaşmanın yürürlükteki metni her işlemde ayrıca kontrol edilir.

Sık yapılan hatalar ve dikkat edilecekler

Mukimlik belgesini ödeme sonrasına bırakmak
Anlaşma hükmünden yararlanma imkânı belgeye bağlıdır. Belge olmadan yapılan ödemelerde iç mevzuattaki kesinti uygulanır; sonradan belge temin edilse dahi düzeltme süreci ek çalışma ve zaman gerektirir. Bu, uygulamada en sık karşılaşılan kayıptır.
Anlaşmanın vergi yaratacağını sanmak
Anlaşmalar vergilendirme yetkisini paylaştırır ve sınırlar; kendiliğinden vergi doğurmaz. İç mevzuatta kesinti öngörülmeyen bir ödeme için anlaşmadaki üst sınıra bakarak kesinti yapılması, gereksiz vergi yüküne yol açar.
Ödemenin niteliğini sözleşmedeki başlığa göre belirlemek
Bir ödemenin gayrimaddi hak bedeli mi, serbest meslek kazancı mı yoksa ticari kazanç mı sayılacağı, sözleşmenin adına değil işlemin gerçek mahiyetine göre belirlenir. Karma nitelikli sözleşmelerde kalemlerin ayrıştırılması ve her birinin ayrı değerlendirilmesi gerekir.
İşyeri oluşumunu göz ardı etmek
Yurt dışında yürütülen uzun süreli projelerde ya da Türkiye'de sürekli faaliyet gösteren yabancı yapılarda işyeri oluşabilir. İşyeri oluştuğunda vergilendirme rejimi tamamen değişir; bu değerlendirmenin faaliyet başlamadan yapılması gerekir.
Katma değer vergisini anlaşma kapsamında saymak
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları gelir üzerinden alınan vergilere ilişkindir. Anlaşma nedeniyle kesinti yapılmaması, yurt dışından alınan hizmette sorumlu sıfatıyla beyan yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; iki yükümlülük ayrı ayrı değerlendirilir.

İlgili hizmetler

İlgili rehber yazıları: Yabancı sermayeli şirketlerde vergi: çifte vergilendirme, transfer fiyatlandırması ve kâr transferi

Her hizmetin kapsamı ayrı bir sözleşmeyle belirlenir. Aynı mükellefe tasdik ve danışmanlık hizmetlerinin birlikte verilebilmesi, mesleki bağımsızlık ve tasdik mevzuatındaki sınırlar çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.

Sık sorulan sorular

Sayfada ülke ülke anlaşma oranları neden yok?

Her ikili anlaşmanın hükümleri ve öngördüğü üst sınırlar farklıdır; anlaşmalar protokollerle değişebilir ve uygulanmaya başlama tarihleri farklılık gösterir. Sitede ülke bazlı oran veya tarih yayımlamak yanıltıcı olur; yürürlükteki anlaşma listesi ve metinleri için Gelir İdaresi Başkanlığı kaynaklarına başvurunuz.

Mukimlik belgesi nedir ve nereden alınır?

Mukimlik belgesi, bir kişinin ya da kurumun ilgili ülkede vergi bakımından mukim sayıldığını gösteren ve o ülkenin yetkili makamınca düzenlenen belgedir; anlaşma hükmünden yararlanmanın çoğu hâlde ön şartıdır. Belgenin hangi makamdan alınacağı, geçerlilik dönemi ile tercüme ve onay usulü ülkeye göre değişir.

Yurt dışında ödediğim vergiyi Türkiye'de mahsup edebilir miyim?

İlgili anlaşmanın öngördüğü yönteme ve iç mevzuattaki şartlara bağlıdır. Mahsup yöntemi uygulanan hâllerde, yurt dışında ödenen verginin belgelenmesi ve mahsubun kanunda öngörülen sınır içinde kalması aranır. İstisna yöntemi uygulanan hâllerde ise gelir Türkiye'de vergiden istisna tutulabilir. Değerlendirme gelir türüne ve ülkeye göre yapılır.

Yurt dışındaki şirketimize Türkiye'de işyeri oluşur mu?

Bu, Türkiye'deki faaliyetin niteliğine, sürekliliğine ve buradaki kişilerin yetkilerine bağlıdır. Sabit bir yerin bulunması ya da sözleşme akdetme yetkisi taşıyan bir temsilcinin faaliyet göstermesi işyeri oluşumuna yol açabilir; hazırlayıcı ve yardımcı nitelikteki faaliyetler için anlaşmalar ayrı düzenlemeler içerir.

Anlaşma hükmü uygulandığında beyanname işlemlerimizi kim yürütür?

Beyan ve ödeme işlemleri, mükellefin muhasebe birimi veya defterlerini tutan meslek mensubunca yürütülür; 3568 sayılı Kanun gereği yeminli mali müşavirler defter tutamaz. Danışmanlık; anlaşmanın uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi, belge planlaması ve uygulamanın doğruluğunun kontrolüyle sınırlıdır.

Kapsam ve süreç hakkında görüşmek için

Somut durumunuzun değerlendirilmesi ve çalışma kapsamının belirlenmesi için iletişim sayfasındaki formu kullanabilir veya doğrudan arayabilirsiniz.

İletişim