Kimler için?
- Teknoloji geliştirme bölgesinde yönetici şirketle sözleşme yaparak faaliyet gösteren ve bölge kazancı istisnasını uygulayan yazılım, tasarım ve Ar-Ge şirketleri.
- Bölge dışında Ar-Ge merkezi veya tasarım merkezi bulunan, harcama üzerinden indirim rejimine dayanan sanayi ve teknoloji kuruluşları.
- Hem bölge içinde hem bölge dışında faaliyeti olan, bu nedenle iki rejimin sınırını ve mükerrer yararlanma yasağını gözetmek zorunda olan gruplar.
- Personelinin bir bölümü bölge dışında veya uzaktan çalışan, çalışma yeri ve süresinin kayıtla gösterilmesi gereken bilişim şirketleri.
- Ar-Ge çıktısının yanında bakım, eğitim, kurulum, uyarlama ve danışmanlık gibi yan hizmetler de sunan ve bu gelirlerin istisna kapsamını netleştirmesi gereken işletmeler.
- Proje bazlı maliyet takibi kurmak isteyen, harcamalarının hangi projeye ve hangi rejime ait olduğunu belgeleyebilmesi gereken yeni kurulmuş teknoloji girişimleri.
Mevzuat dayanağı
- 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu
- Teknoloji geliştirme bölgelerinin işleyişini ve bölgede yürütülen yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazanca ilişkin istisna rejimini düzenler.
- 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun
- Ar-Ge ve tasarım harcamaları üzerinden uygulanan indirim ile gelir vergisi stopajı ve sigorta primi desteklerinin çerçevesini belirleyen kanundur.
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu
- İstisna kazancın ve indirim konusu harcamanın kurum kazancı içindeki yerini, gider ve indirim düzenini belirler.
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu
- Ar-Ge ve tasarım personelinin ücretleri bakımından vergilendirme ile stopaj teşvikinin uygulandığı genel çerçeveyi içerir.
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
- Sigorta primi işveren hissesi desteğinin dayandığı prim ve bildirim düzenini belirler; teşvikin bordro kayıtlarıyla uyumu bu çerçevede değerlendirilir.
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu
- Harcamaların belgelendirilmesi, kayıt düzeni ve değerleme esasları bakımından proje maliyetlerinin dayanağını oluşturur.
- 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu
- Yeminli mali müşavirlik mesleğinin konusunu, tasdik yetkisini ve meslek mensubunun sorumluluğunun sınırlarını belirler.
- 7019 sayılı Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri Belgeler, Tasdik Konuları, Tasdike İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
- Ar-Ge ve tasarım harcamalarının tasdikine ilişkin çalışmanın kapsamını, çalışma kâğıtlarını ve rapor esaslarını belirler.
- Ar-Ge ve tasarım merkezi ile bölge işlemlerine ilişkin idari düzenlemeler
- Merkez başvurusu, faaliyet raporlaması ve denetimine ilişkin güncel idari uygulama için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı kaynağına başvurulur.
- Vergi uygulamasına ilişkin genel tebliğ ve sirkülerler
- İstisna ve indirim uygulamasının usul ve esasları ile güncel hadler için Gelir İdaresi Başkanlığının yürürlükteki düzenlemelerine bakılır.
Hadler, oranlar ve süreler mevzuat değişiklikleriyle güncellenmektedir; güncel değerler için ilgili tebliğin yürürlükteki metni esas alınmalıdır.
Süreç nasıl işler?
Hangi rejime dayanıldığının netleştirilmesi
Çalışmanın ilk adımı, şirketin her bir faaliyeti bakımından 4691 sayılı Kanun kapsamındaki bölge kazancı istisnasına mı, yoksa 5746 sayılı Kanun kapsamındaki harcama indirimine mi dayandığının yazılı hâle getirilmesidir. İstisna kazanç üzerinden, indirim ise harcama üzerinden işler; ölçtükleri şey farklı olduğu için aynı tabloya karışık biçimde yazılamazlar. Bu ayrım netleşmeden yapılan hesaplamalar denetimde ilk düzeltilen kalemlerdir.
Mükerrer yararlanma yasağının kontrolü
Aynı harcama iki rejimde birden indirime konu edilemez; aynı kazanç hem istisna hem indirim hesabına dâhil edilemez. Bölge içinde yürütülen ve kazancı istisnaya konu olan bir projenin harcamalarının ayrıca indirime alınıp alınmadığı proje bazında karşılaştırılır. Kesişimin bulunduğu noktalar tek tek çözülür ve tercih edilen rejim gerekçesiyle birlikte kayda geçirilir.
Proje bazlı maliyet ve zaman kaydının incelenmesi
Harcamaların hangi projeye ait olduğu, personelin hangi projede ne kadar süre çalıştığı ve ortak giderlerin projelere hangi anahtarla dağıtıldığı incelenir. Zaman kaydı bulunmayan bir yapıda personel maliyetinin projelere dağıtımı tahmine dayanır; bu da hem istisna hem indirim hesabını savunulamaz hâle getirir.
Bölge içi ve bölge dışı çalışmanın ayrıştırılması
Bölge kazancı istisnası, faaliyetin bölgede yürütülmesine bağlıdır. Personelin bölge dışında geçirdiği süreler, uzaktan çalışma düzenlemeleri ve müşteri sahasında yürütülen işler ayrı izlenir. Bölge dışında geçen sürelerin idari izin düzenine uygunluğu ile bordro ve giriş-çıkış kayıtlarının birbirini doğrulaması aranır.
Yan hizmet gelirlerinin kapsam değerlendirmesi
Bakım, eğitim, kurulum, uyarlama, teknik destek ve danışmanlık gibi yan hizmetlerden doğan gelirlerin istisna kapsamında olup olmadığı sözleşme ve fatura bazında değerlendirilir. Bir yazılımın geliştirilmesi ile o yazılımın kurulumu veya kullanıcı eğitimi aynı niteliği taşımayabilir; sözleşmenin kalemleri ayrıştırılmamışsa değerlendirme güçleşir.
Stopaj teşviki ve sigorta primi desteğinin bordro ile uyumu
Gelir vergisi stopajı teşviki ile sigorta primi işveren hissesi desteği, personelin niteliğine ve fiilen Ar-Ge veya tasarım faaliyetinde geçen süresine bağlıdır. Destek uygulanan personel listesi ile zaman kayıtları, bordro dökümleri ve bildirimler karşılaştırılır. Kayıtların tutulması mükellefin bordro biriminin işidir; burada yapılan, uygulamanın kayıtlarla desteklenip desteklenmediğinin incelenmesidir.
Destek ve hibelerin hesaba etkisinin değerlendirilmesi
Kamu kurumlarından veya destek programlarından alınan hibe ve destekler, indirime esas harcama tutarının belirlenmesinde ayrıca dikkate alınır. Destekle karşılanan kısmın hesaptan ayrıştırılmaması, indirimin olduğundan yüksek hesaplanmasına yol açar.
Dönem sonu hesaplama, tasdik ve raporlama
İstisna kazanç ve indirim konusu harcama tutarları hesaplanır, dayanakları belgelenir ve hesaplamanın iç tutarlılığı beyan öncesinde gözden geçirilir. Ar-Ge ve tasarım harcamalarının tasdiki gerekiyorsa çalışma tasdik yönetmeliğinin öngördüğü kapsamda yürütülür ve rapora bağlanır.
Gerekli belgeler
- Bölge yönetici şirketiyle yapılan sözleşme, tahsis ve faaliyet belgeleri ile bölge giriş-çıkış kayıtları
- Ar-Ge merkezi veya tasarım merkezi belgesi ile merkeze ilişkin faaliyet raporları
- Proje tanım dokümanları, proje planları, teknik raporlar ve proje sonuç belgeleri
- Proje bazlı zaman kayıtları ve personelin projelere dağılımını gösteren dökümler
- Ar-Ge ve tasarım personeli listeleri, sözleşmeleri, öğrenim ve nitelik belgeleri
- Bordro dökümleri ile stopaj teşviki ve sigorta primi desteği uygulanan personele ilişkin kayıtlar
- Proje bazlı maliyet dökümleri, mizan, ortak gider dağıtım tabloları ve amortisman listeleri
- Yan hizmetlere ilişkin sözleşmeler, fatura örnekleri ve hizmet kalem dökümleri
- Alınan hibe ve desteklere ilişkin sözleşmeler ile hesaplara yansıma dökümleri
- Yurt dışına yapılan satışlara ve lisans gelirlerine ilişkin sözleşme ve belgeler
- İlişkili taraf işlemlerine ilişkin sözleşmeler ve fiyatlandırma dokümantasyonu
Süre ve zamanlama
- Rejim tercihi ve mükerrer yararlanma kontrolü, proje başlamadan önce yapıldığında en yüksek faydayı verir; proje ilerledikçe maliyetlerin geriye dönük ayrıştırılması güçleşir.
- Proje bazlı zaman ve maliyet kaydı hesap döneminin başında kurulur ve dönem boyunca kesintisiz yürütülür; sonradan üretilen zaman kayıtları denetimde dayanak sayılmaz.
- Bölge içi ve bölge dışı çalışma kayıtları ile bordro dökümlerinin karşılaştırılması dönem içinde düzenli aralıklarla yapılır.
- Stopaj teşviki ve sigorta primi desteği bordro döneminin akışına bağlı olduğundan, uygulamanın kayıtlarla uyumu dönem kapanmadan gözden geçirilir.
- İstisna ve indirim hesabı, kurumlar vergisi beyan dönemi öncesinde tamamlanacak biçimde planlanır; tasdik gerektiren hâllerde çalışma dönem içine yayılır.
- Bölgede faaliyete ilişkin süreler ile kanunda öngörülen geçici hükümlerin süreleri ayrı ayrı izlenir; başlangıçtaki değerlendirmenin sürekli geçerli kalacağı varsayılmaz.
Sık yapılan hatalar ve dikkat edilecekler
- İstisna ile indirimi aynı şey sanmak
- 4691 sayılı Kanun kazanca istisna tanır, 5746 sayılı Kanun ise harcamaya indirim imkânı verir. Biri kazanç tablosunun sonucunu, diğeri maliyet tarafını etkiler. Bu ayrımı yapmadan kurulan hesaplarda ya çift sayım ya da hiç kullanılmayan bir hak ortaya çıkar.
- Aynı harcamayı iki rejimde birden kullanmak
- Bölge içinde yürütülen ve kazancı istisnaya konu olan bir projenin harcamalarını ayrıca indirime almak, mükerrer yararlanma yasağının ihlali sayılır. Kesişim proje bazında görülmediğinde hata dönem sonunda değil, incelemede ortaya çıkar.
- Bölge dışı çalışmayı kayıt altına almamak
- Bölge kazancı istisnası faaliyetin bölgede yürütülmesine bağlıdır. Müşteri sahasında veya uzaktan geçirilen sürelerin izlenmediği bir yapıda, istisnaya konu kazancın bölgede yürütülen faaliyetten doğduğu gösterilemez.
- Yan hizmet gelirlerini otomatik olarak istisna kapsamına almak
- Bakım, eğitim, kurulum ve danışmanlık gibi hizmetlerin niteliği, geliştirme faaliyetinden farklı olabilir. Sözleşme tek kalem olarak düzenlendiğinde ve fatura ayrıştırılmadığında, gelirin tamamının istisna sayılması savunulamaz hâle gelir.
- Zaman kaydı olmadan personel maliyeti dağıtmak
- Ar-Ge ve tasarım desteklerinin tamamı, personelin fiilen bu faaliyette geçirdiği süreye dayanır. Zaman kaydı bulunmayan bir şirkette dağıtım tahminden ibarettir; hem indirim hem stopaj teşviki bu tahmin üzerine kurulduğunda tamamı tartışmalı hâle gelir.
- Teşviki bordro kayıtlarıyla karşılaştırmadan uygulamak
- Stopaj teşviki ve sigorta primi desteğinin uygulandığı personel listesi ile bordro ve bildirim kayıtlarının uyuşmaması, düzeltme ve iade konusu doğurur. Uyum kontrolü dönem içinde yapılmadığında düzeltme çok daha maliyetli olur.
- Hibe ve destekleri harcama hesabından ayrıştırmamak
- Destekle karşılanan harcama kısmının indirim hesabından ayrıştırılmaması, indirimin olduğundan yüksek hesaplanmasına ve sonradan düzeltilmesine yol açar.
- Proje dokümantasyonunu teknik ekibe bırakıp mali tarafla bağlamamak
- Teknik raporlar projenin varlığını gösterir, mali kayıtlar ise tutarını. İkisi birbirine referans vermediğinde, projenin gerçekliği kabul edilse bile hesaplanan tutarın dayanağı gösterilemez.
İlgili hizmetler
- Ar-Ge ve Tasarım Harcamalarının TasdikiVergi ve Tasdik Hizmetleri
- Vergisel Teşvikler, İstisna ve Muafiyet DanışmanlığıMali Danışmanlık
- Kurumsal Vergi DanışmanlığıMali Danışmanlık
- Tam Tasdik — Yıllık Beyanname ve Mali Tabloların TasdikiVergi ve Tasdik Hizmetleri
İlgili rehber yazıları: Ar-Ge ve tasarım indirimi: teknopark ile karşılaştırma ve harcamaların tasdiki · Yatırım teşvik belgesi ve indirimli kurumlar vergisi: süreç ve tasdik
Her hizmetin kapsamı ayrı bir sözleşmeyle belirlenir. Aynı mükellefe tasdik ve danışmanlık hizmetlerinin birlikte verilebilmesi, mesleki bağımsızlık ve tasdik mevzuatındaki sınırlar çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Teknopark istisnası ile Ar-Ge indirimi arasındaki fark nedir?
4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu, bölgede yürütülen faaliyetten elde edilen kazanca istisna tanır; kazanç hesabının sonucunu etkiler. 5746 sayılı Kanun ise yapılan Ar-Ge ve tasarım harcamaları üzerinden indirim imkânı verir; maliyet tarafından hareket eder. Farklı şeyleri ölçtükleri için ayrı belgelerle kanıtlanırlar.
İki rejimden aynı anda yararlanılabilir mi?
Şirket düzeyinde farklı faaliyetler bakımından iki rejim bir arada bulunabilir; ancak aynı harcama iki kez indirime konu edilemez ve aynı kazanç iki rejimde birden değerlendirilemez. Kesişimin proje bazında görülüp çözülmesi gerekir.
Personelimiz bölge dışında çalıştığında istisna etkilenir mi?
Bölge kazancı istisnası, faaliyetin bölgede yürütülmesine bağlıdır. Bölge dışında geçirilen sürelerin idari düzene uygun biçimde izlenmesi ve kayıtlarla gösterilmesi gerekir; izlenmediğinde kazancın istisnaya konu kısmı savunulamaz.
Bakım, eğitim ve danışmanlık gelirleri istisna kapsamında mıdır?
Bu gelirlerin niteliği sözleşme ve fatura bazında değerlendirilir. Geliştirme faaliyetinin kendisi ile o çıktının kurulumu, eğitimi veya sürekli desteği aynı nitelikte olmayabilir; sözleşme kalemlerinin ayrıştırılmış olması değerlendirmeyi mümkün kılar.
Stopaj teşviki ve sigorta primi desteği bu kapsamda nasıl ele alınır?
Bu destekler personelin niteliğine ve fiilen Ar-Ge veya tasarım faaliyetinde geçen süresine bağlıdır. Danışmanlık kapsamında yapılan, desteğin uygulandığı personel listesi ile zaman kayıtlarının ve bordro dökümlerinin birbirini doğrulayıp doğrulamadığının incelenmesidir.
Zaman kaydı tutmuyorsak sonradan oluşturabilir miyiz?
Sonradan üretilen kayıtlar denetimde dayanak olarak kabul görmez. Zaman kaydının faaliyetle eş zamanlı, değiştirilemez ve proje bazlı biçimde tutulması gerekir; bu, desteklerin en kırılgan noktasıdır.
Bu hizmet kapsamında bordro yürütülüyor veya beyanname veriliyor mu?
Hayır. Bu hizmet, mevcut kayıt ve belgeler üzerinden yapılan vergisel değerlendirme, kontrol ve tasdik çalışmasıdır. Defter tutma, bordro yürütme ve beyan işlemleri mükellefin kendi muhasebe birimi ya da sözleşmeli meslek mensubu tarafından yerine getirilir.
Kapsam ve süreç hakkında görüşmek için
Somut durumunuzun değerlendirilmesi ve çalışma kapsamının belirlenmesi için iletişim sayfasındaki formu kullanabilir veya doğrudan arayabilirsiniz.
İletişim