Yerli İmalat Durum Belgesi Tasdiki

Kimler için?

Kamu ihalelerine katılan ve teklifinde yerli malı durumunu ileri sürecek imalatçılar.
Sanayi sicil belgesi ve kapasite raporu bulunan, kendi tesisinde veya fason yaptırdığı işlerle üretim gerçekleştiren şirketler.
Yerli malı belgesi başvurusunda, bağlı bulunduğu oda tarafından meslek mensubu tespit raporu istenen üreticiler.
Ürün gamı geniş olduğu için maliyet bileşenlerini ürün bazında ayrıştırması gereken çok kalemli üretim yapan işletmeler.

Mevzuat dayanağı

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu: Kamu alımlarında yerli istekliler ve yerli malı teklif edenler lehine uygulanacak fiyat avantajının çerçevesi bu Kanun'da düzenlenmiştir.
3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu: Yeminli mali müşavirin tespit ve tasdik yetkisi ile bu yetkiyi kullanırken taşıdığı mesleki sorumluluk bu Kanun'dan doğar.
7019 sayılı Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri Belgeler, Tasdik Konuları, Tasdike İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik: Tespit çalışmasının nasıl yürütüleceği, hangi kanıtların toplanacağı ve raporun biçimi bu Yönetmelik çerçevesinde belirlenir.
Yerli malı belgesine ilişkin alt düzenlemeler: Belgenin düzenlenme usulü, hesaplama yöntemi ve başvuru mercii alt düzenlemelerle belirlendiğinden yürürlükteki metne ilgili bakanlık kaynağından bakılmalıdır.

Hadler, oranlar ve süreler mevzuat değişiklikleriyle güncellenmektedir; güncel değerler için ilgili tebliğin yürürlükteki metni esas alınmalıdır.

Süreç nasıl işler?

Kapsamın belirlenmesi
Başvuruya konu ürün veya ürün grubu netleştirilir; sanayi sicil belgesi ve kapasite raporunun bu ürünü kapsayıp kapsamadığı kontrol edilir. Kapsam dışı bir ürün için yapılan çalışma, sonrasında düzeltilemez.
Üretim yerinde tespit
Üretim tesisi ziyaret edilerek imalat akışı, makine parkı ve işlem basamakları yerinde görülür. Amaç, kayıtlarda görünen üretimin fiilen o tesiste yapıldığını doğrulamaktır.
Ürün ağacı ve girdi analizi
Ürün reçetesi üzerinden her girdi tek tek ele alınır; yurt içinden alınan malın kendisinin ithal olup olmadığı tedarikçi belgeleriyle sınanır. İthalat beyannameleri ve alım faturaları bu aşamanın temel kanıtıdır.
Maliyet bileşenlerinin ayrıştırılması
İşçilik, genel üretim giderleri ve doğrudan malzeme maliyeti ürün bazında ayrıştırılır. Şirketin maliyet muhasebesi sistemi bu ayrımı üretmiyorsa, dayanağı gösterilebilir bir dağıtım anahtarı üzerinde mutabık kalınır.
Hesaplamanın doğrulanması ve raporun düzenlenmesi
Yerlilik hesabı yürürlükteki yönteme göre kontrol edilir, kanıtlarla eşleştirilir ve tespitler rapora bağlanır. Rapor, başvurunun yapılacağı odaya veya ilgili idareye sunulmak üzere düzenlenir.

Gerekli belgeler

Sanayi sicil belgesi ve güncel kapasite raporu
Ürün ağacı, reçete ve imalat akış şeması
Doğrudan malzeme alımlarına ilişkin faturalar ile ithal girdiler için gümrük beyannameleri
Ürün veya sipariş bazında maliyet muhasebesi dökümleri, dağıtım anahtarlarına ilişkin açıklamalar
Fason üretim yaptırılıyorsa fason sözleşmeleri ve fasoncuya ait belgeler
Oda kayıt belgesi, ticaret sicil kayıtları ve imza sirküleri
Enerji, işçilik ve amortismana ilişkin dönem gider dökümleri

Süre ve zamanlama

Tespit çalışması ihale takviminden önce planlanmalıdır; teklif verildikten sonra başlatılan bir çalışma, ihaleye yetişmeyebilir.
Belgenin geçerlilik süresi sınırlıdır ve süre sonunda yenileme başvurusu gerekir; süreye ilişkin güncel esaslar için ilgili düzenlemeye bakınız.
Kapasite raporunun geçerliliği sona ermişse veya üretim konusu değişmişse, tespit çalışmasından önce raporun güncellenmesi gerekir.
Ürün gamında değişiklik ya da yeni bir üretim hattı söz konusu olduğunda, mevcut belgeye güvenilmeyip durum yeniden değerlendirilir.

Sık yapılan hatalar ve dikkat edilecekler

Kapasite raporu kapsamı dışındaki ürün için başvurmak: Başvuruya konu ürünün kapasite raporunda yer almaması, çalışmanın en sık karşılaşılan tıkanma noktasıdır. Rapor kapsamı ile teklif edilen ürünün tanımı baştan karşılaştırılmalıdır.
Yurt içi tedarikçiden alınan ithal malı yerli saymak: Girdinin yerli sayılması, satıcının yurt içinde bulunmasına değil malın menşeine bağlıdır. Yurt içi faturaya dayanan bir alım, tedarikçi ithal etmişse yerli girdi olarak değerlendirilemez.
Maliyet muhasebesini ürün bazında kurmamış olmak: Toplu izlenen üretim maliyetleri, ürün bazında bir hesaplamayı desteklemez. Bu eksiklik çoğu zaman başvuru anında fark edilir ve geriye dönük olarak sağlıklı biçimde giderilemez.
Fason üretimi hesaplamanın dışında bırakmak: Dışarıda yaptırılan işlemler de üretim sürecinin parçasıdır; sözleşmeleri ve belgeleri toplanmadığında hesaplama eksik kalır. Fasoncunun yaptığı işlemin niteliği ayrıca ortaya konmalıdır.
Ürün tanımı ile teknik şartname arasında uyumsuzluk: Belgedeki ürün adı ile ihale dokümanındaki tanımın örtüşmemesi, belge geçerli olsa bile değerlendirmede sorun çıkarır. Tanımlar başvuru öncesinde eşleştirilmelidir.
Tespit raporunu bir formalite olarak görmek: Rapor, meslek mensubunun kendi sorumluluğu altında ulaştığı bir sonucu ifade eder. Kanıtlanamayan bir yerlilik iddiası rapora yazılamaz; bu nedenle veri hazırlığı süreci belirleyicidir.

İlgili hizmetler

İlgili rehber yazıları: Tam tasdik nedir, hangi kurumlar için zorunlu ve hangileri için avantajlıdır?

Her hizmetin kapsamı ayrı bir sözleşmeyle belirlenir. Aynı mükellefe tasdik ve danışmanlık hizmetlerinin birlikte verilebilmesi, mesleki bağımsızlık ve tasdik mevzuatındaki sınırlar çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.

Sık sorulan sorular

Yerli istekli olmak ile yerli malı teklif etmek aynı şey midir?

Aynı şey değildir. Yerli istekli, isteklinin kendisiyle ilgili bir niteliktir; yerli malı ise teklif edilen ürünün üretim yeri ve girdi yapısıyla ilgilidir. Bir istekli yerli olduğu hâlde teklif ettiği ürün yerli malı sayılmayabilir.

İmalatçı olmayan, yalnızca ticaret yapan bir firma bu belgeyi alabilir mi?

Belge, üretim faaliyetine ve bu faaliyetin belgelenmesine dayanır. Kendi adına üretim yapmayan, ürünü tedarik edip satan bir firmanın durumu farklı değerlendirilir; bu nedenle başvuru öncesinde faaliyetin niteliği netleştirilmelidir.

Kapasite raporu olmadan tespit çalışması yapılabilir mi?

Kapasite raporu, üretim gücünü ve üretilen ürünleri gösteren temel belgedir. Rapor bulunmuyorsa veya kapsamı dar kaldıysa, meslek mensubunun tespiti bu boşluğu kapatmaz; önce raporun temin veya revize edilmesi gerekir.

Her başvuruda meslek mensubu raporu isteniyor mu?

Hangi hâllerde meslek mensubu raporu arandığı, belgeyi düzenleyen kuruluşun tabi olduğu düzenlemeye göre değişir. Başvuru mercii ile ürün grubuna göre farklılık olabileceğinden, güncel usul ilgili kurum kaynağından teyit edilmelidir.

Rapor, ihalede yerli malı avantajının uygulanacağını garanti eder mi?

Rapor, hesaplamanın dayanağını ve tespit edilen durumu ortaya koyar. Avantajın uygulanıp uygulanmayacağı ise ihale dokümanındaki düzenlemeye ve idarenin değerlendirmesine bağlıdır.

Kapsam ve süreç hakkında görüşmek için

Somut durumunuzun değerlendirilmesi ve çalışma kapsamının belirlenmesi için iletişim sayfasındaki formu kullanabilir veya doğrudan arayabilirsiniz.

İletişim