İçeriğe geç

Vergi ve Tasdik Hizmetleri

Özel Amaçlı Diğer Tasdikler

Yeminli mali müşavir raporu yalnızca beyanname ve iade süreçlerinde karşımıza çıkmaz. Bir kurumun destek başvurusunu değerlendirmesi, bir bankanın kredi dosyasını tamamlaması, bir idarenin ihale dosyasında mali yeterliği araması ya da bir sözleşmenin taraflara hesap verme yükümlülüğü getirmesi hâlinde, belirli bir konunun kayıt ve belgelerden hareketle tespit edilmesi istenir. Özel amaçlı tasdik, kapsamı talebe göre daraltılmış bu tür tespit çalışmalarının ortak adıdır. Çalışma, 3568 sayılı Kanun ve Tasdik Yönetmeliği çerçevesinde yürütülür; sonucu meslek mensubunun sorumluluğu altında bir rapora bağlanır.

Kimler için?

  • Bir kamu kurumuna, odaya veya meslek kuruluşuna yaptığı başvuruda mali tespit raporu istenen şirketler.
  • Destek, hibe veya teşvik programlarında harcamalarının uygunluğunu belgelemesi gereken işletmeler.
  • Banka ve finans kuruluşlarıyla ilişkisinde belirli hesap kalemlerinin doğrulanması istenen kurumlar.
  • İhale dosyasında ciro, mali durum veya belirli bir faaliyet hacminin tespiti aranan istekliler.
  • Ortaklık, franchise, acentelik veya lisans sözleşmelerinde hasılat ya da pay hesabını karşı tarafa belgelemesi gereken şirketler.

Mevzuat dayanağı

3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu
Yeminli mali müşavirin tasdik ve tespit yetkisi ile bu yetkiyi kullanırken taşıdığı mesleki sorumluluk bu Kanun'da düzenlenmiştir.
7019 sayılı Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri Belgeler, Tasdik Konuları, Tasdike İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
Tasdik konularının kapsamı, çalışmanın yürütülme usulü ve raporun içeriğine ilişkin esaslar bu Yönetmelikte yer alır.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu
Tespitin dayandığı defter, belge ve değerleme düzeninin kuralları bu Kanun'da belirlenmiştir.

Hadler, oranlar ve süreler mevzuat değişiklikleriyle güncellenmektedir; güncel değerler için ilgili tebliğin yürürlükteki metni esas alınmalıdır.

Süreç nasıl işler?

  1. Talebin ve kapsamın netleştirilmesi

    Raporu isteyen kurumun yazısı, başvuru kılavuzu veya sözleşme hükmü incelenerek neyin tespit edileceği tanımlanır. Kapsamı belirsiz bırakılan bir çalışma, sonradan talebi karşılamayan bir rapor doğurur.

  2. Veri ve belge hazırlığı

    Tespite esas hesaplar, dönem aralığı ve belge seti belirlenir; şirketten istenecek dökümler listelenir. Bu aşamada eksik belgelerin tamamlanabilirliği de değerlendirilir.

  3. İnceleme ve kanıt toplama

    Kayıtlar belgelerle karşılaştırılır, hesaplar arası tutarlılık sınanır ve gerekli görülen hâllerde üçüncü taraflardan doğrulama alınır. Ulaşılan her tespitin dayanağı dosyaya konur.

  4. Bulguların şirketle mutabakatı

    Tespit edilen farklar ve eksikler yazılı olarak iletilir; düzeltilebilir nitelikte olanlar rapor öncesinde giderilir. Giderilemeyen hususlar raporda açıkça belirtilir.

  5. Raporun düzenlenmesi ve teslimi

    Rapor, talebi karşılayacak içerik ve biçimde düzenlenerek şirkete teslim edilir. Rapor talebi yapan kuruma şirket tarafından sunulur; gerektiğinde ek açıklama için meslek mensubuna başvurulur.

Gerekli belgeler

  • Raporu isteyen kurumun talep yazısı, başvuru kılavuzu veya ilgili sözleşme hükmü
  • Tespit dönemine ait mizan, bilanço ve gelir tablosu
  • Konuya ilişkin hesapların ayrıntılı dökümleri ve muavin kayıtlar
  • Dayanak faturalar, sözleşmeler, ödeme belgeleri ve banka ekstreleri
  • Ticaret sicili kayıtları, şirket sözleşmesi ve imza sirküleri
  • Konuya göre değişen özel belgeler: proje dosyası, harcama beyanı, üretim ve sevkiyat kayıtları
  • Varsa önceki dönemlere ait tasdik veya tespit raporları

Süre ve zamanlama

  • Çalışma, talebi yapan kurumun başvuru takvimine göre planlanır; son gün yaklaşırken başlatılan bir tespit, belge tamamlama için zaman bırakmaz.
  • Rapor belirli bir tarih veya dönem aralığı esas alınarak düzenlenir; bu aralığın talep metniyle birebir örtüşmesi gerekir.
  • Kurumun rapor için öngördüğü biçim ve geçerlilik süresi bulunabilir; güncel esaslar için ilgili kurumun düzenlemesine bakınız.
  • Tekrarlanan başvurularda her dönem için ayrı çalışma yapılır; önceki rapor yeni döneme uzatılamaz.

Sık yapılan hatalar ve dikkat edilecekler

Kapsamı kurumun talebiyle eşleştirmemek
Rapor, istenenden dar veya geniş kapsamda düzenlendiğinde başvuru karşılanmaz. Talep metni çalışmanın başında satır satır okunmalı, tereddütlü noktalar kurumdan teyit edilmelidir.
Tespit ile görüşü karıştırmak
Özel amaçlı rapor, kapsamı sınırlı bir tespit ortaya koyar; şirketin genel mali durumu hakkında bir görüş anlamına gelmez. Bu ayrımın raporda açıkça belirtilmemesi yanlış anlaşılmalara yol açar.
Kayıt dışı veya belgesiz işlemi tespite dahil etmeyi beklemek
Meslek mensubu yalnızca belgeye ve kayda dayalı tespit yapabilir. Belgelenmemiş bir işlemin rapora yazılması mümkün değildir; bu beklenti çoğu zaman sürecin geç fark edilen tıkanma noktasıdır.
Raporu son güne bırakmak
Eksik belgelerin tamamlanması ve üçüncü taraf doğrulamaları zaman ister. Başvuru takvimine sıkıştırılan çalışmalarda genellikle kapsam daraltılmak zorunda kalınır.
Aynı raporu farklı bir kuruma yeniden kullanmak
Her kurumun aradığı içerik ve biçim farklıdır. Bir başvuru için düzenlenmiş rapor, başka bir başvuruda dayanak olarak kabul edilmeyebilir.
Muhasebe kayıtlarını rapor için düzenletmeye çalışmak
Tasdikin anlamı, kaydı tutanla denetleyenin ayrı olmasına dayanır. Yeminli mali müşavir, tasdik ettiği kayıtları tutamaz; kayıt düzeltmeleri şirketin kendi muhasebe organizasyonu içinde yapılır.

İlgili hizmetler

İlgili rehber yazıları: Tam tasdik nedir, hangi kurumlar için zorunlu ve hangileri için avantajlıdır?

Her hizmetin kapsamı ayrı bir sözleşmeyle belirlenir. Aynı mükellefe tasdik ve danışmanlık hizmetlerinin birlikte verilebilmesi, mesleki bağımsızlık ve tasdik mevzuatındaki sınırlar çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.

Sık sorulan sorular

Özel amaçlı tasdik hangi durumlarda gündeme gelir?

Bir kurumun destek başvurusunu değerlendirmesi, bankanın kredi dosyasını tamamlaması, idarenin ihale dosyasında mali yeterlik araması veya sözleşmeden doğan hesap verme yükümlülüğünün belgelenmesi gibi hâllerde gündeme gelir. Ortak nokta, belirli bir konunun kayıt ve belgeye dayanarak tespit edilmesinin istenmesidir.

Bu rapor tam tasdikin yerine geçer mi?

Geçmez. Tam tasdik, beyannamenin ve dayanağı kayıtların bütününü konu alan sürekli bir denetim ilişkisidir. Özel amaçlı tasdik ise talebe göre daraltılmış tek bir konuyu tespit eder.

Rapor kapsamını kim belirler?

Kapsamı esas olarak raporu isteyen kurumun düzenlemesi veya talep yazısı belirler. Meslek mensubu bu talebi mevzuatın izin verdiği çerçevede karşılar; talep mesleki sınırların dışına çıkıyorsa bu durum başvuru sahibine bildirilir.

Raporda ulaşılamayan bir tespit varsa ne olur?

Belgelenemeyen veya doğrulanamayan hususlar raporda açıkça belirtilir. Meslek mensubu, dayanağını göremediği bir sonucu rapora yazamaz; bu, tasdikin taşıdığı sorumluluğun doğal sonucudur.

Rapor için mevcut muhasebe düzenimizi değiştirmemiz gerekir mi?

Çalışma, olağan muhasebe kayıtları üzerinden yürür. Bununla birlikte tespit edilecek konu ayrı izlenmesi gereken bir hesap yapısı gerektiriyorsa, bu ihtiyaç başlangıçta bildirilir ve düzenlemeyi şirketin kendi muhasebe organizasyonu yapar.

Kapsam ve süreç hakkında görüşmek için

Somut durumunuzun değerlendirilmesi ve çalışma kapsamının belirlenmesi için iletişim sayfasındaki formu kullanabilir veya doğrudan arayabilirsiniz.

İletişim