Kimler için?
- Muhasebe kayıtlarının güncelliğinden ve dayanak belgelerin tamlığından emin olmak isteyen; dönem kapanışına hazırlıklı girmeyi hedefleyen işletmeler.
- Muhasebe personelinde veya defterlerini tutan meslek mensubunda değişiklik yaşanmış; devralınan kayıtların durumunu bağımsız gözle görmek isteyen şirketler.
- Şube, depo veya bölüm sayısı artmış; belge akışı merkezîlikten uzaklaşmış ve hesaplar arası mutabakat güçleşmiş kuruluşlar.
- Cari hesap bakiyeleri karşı taraf kayıtlarıyla örtüşmeyen, kasa ve banka hesaplarında açıklanamayan farklar bulunan işletmeler.
- Tam tasdik ilişkisi kurmayı planlayan ve öncesinde mevcut kayıt düzenini gözden geçirmek isteyen kurumlar.
Mevzuat dayanağı
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu
- Defter tutma, kayıt nizamı, düzenlenmesi zorunlu belgeler, belgelerin muhafaza ve ibraz yükümlülüğü ile değerleme hükümleri bu Kanunda düzenlenmiştir.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
- Ticari defterlerin tutulması, saklanması ve finansal tabloların düzenlenmesine ilişkin yükümlülükler bakımından dayanak oluşturur.
- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu
- Kayıtlardan çıkan sonucun kurum kazancına etkisi, indirilebilir gider ve örtülü kazanç dağıtımı hükümleriyle birlikte değerlendirilir.
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu
- İndirim hakkının belge şartına ve kayıtlara zamanında alınmasına bağlı olması, revizyon çalışmasının başlıca inceleme başlıklarındandır.
Hadler, oranlar ve süreler mevzuat değişiklikleriyle güncellenmektedir; güncel değerler için ilgili tebliğin yürürlükteki metni esas alınmalıdır.
Süreç nasıl işler?
Kapsamın ve dönemin belirlenmesi
Hangi hesap dönemine, hangi hesap gruplarına ve hangi işlem türlerine bakılacağı sözleşmeyle tanımlanır. Revizyon, finansal tabloların bütününe görüş veren bir bağımsız denetim değildir; kapsamı ve derinliği baştan yazılı olarak belirlenir. Hesap planının faaliyete uygunluğu ile hesapların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığı da bu aşamada değerlendirilir.
Hesap mutabakatlarının yapılması
Kasa, banka, cari hesaplar, stok, sabit kıymet ve vergi hesapları; banka ekstreleri, karşı taraf mutabakatları, sayım tutanakları ve resmî kayıtlarla karşılaştırılır; farkların kaynağı araştırılarak düzeltme yolu belirlenir.
Belge eksiklerinin tespiti
Kayda alınmış işlemlerin dayanak belgeleri incelenir; belgesiz, eksik belgeli ya da usulüne uygun düzenlenmemiş kalemler listelenir. Belgenin biçim şartlarını taşıyıp taşımadığı ve kayıtla eşleşip eşleşmediği ayrı kontrol edilir.
Vergisel risk noktalarının değerlendirilmesi
Kanunen kabul edilmeyen gider niteliğindeki kalemler, katma değer vergisi indirimi tartışmalı olabilecek işlemler, ortaklarla yürüyen hesaplar, dönemsellik hataları ve değerleme uygulamaları risk açısından değerlendirilir; her tespit gerekçesi ve mevzuat dayanağıyla kaydedilir.
Bulguların raporlanması ve düzeltme önerileri
Tespitler önem derecesine göre sıralanarak yazılı olarak paylaşılır; her bulgu için düzeltmenin nasıl ve hangi dönemde yapılabileceği belirtilir. Düzeltme kayıtları işletmenin muhasebe birimi veya defterlerini tutan meslek mensubunca yapılır; uygulamanın izlenmesi izleyen dönemde kontrol edilir.
Gerekli belgeler
- İncelenecek döneme ait yevmiye, defteri kebir ve envanter kayıtları ile mizanlar.
- Banka ekstreleri, kredi sözleşmeleri ve teminat mektuplarına ilişkin belgeler.
- Cari hesap mutabakat yazıları; müşteri ve tedarikçilerle yapılan karşılıklı bakiye teyitleri.
- Alış ve satış belgelerinin dökümü ile yüksek tutarlı işlemlerin dayanak sözleşmeleri.
- Stok sayım tutanakları, sayım farkı kayıtları ve stok değerleme çalışması.
- Ortaklarla ve ilişkili taraflarla yürüyen hesapların hareket dökümleri.
Süre ve zamanlama
- Revizyonun en verimli olduğu an, hesap dönemi kapanmadan önceki aylardır; bu aşamada tespit edilen hataların cari dönem içinde düzeltilmesi mümkün olabilir.
- Dönem kapandıktan sonra yapılan revizyonda tespitler genellikle düzeltme beyanı veya izleyen dönemde giderilecek bulgu niteliğine dönüşür.
- Muhasebe biriminde veya defterleri tutan meslek mensubunda değişiklik olduğunda, devir alınan kayıtların revizyonu devir anında yapılır.
- Tam tasdik ilişkisi kurulacak dönemlerde revizyon, tasdik çalışmasının başlangıcından önce tamamlanacak biçimde planlanır.
Sık yapılan hatalar ve dikkat edilecekler
- Revizyonu bağımsız denetim ile karıştırmak
- Bağımsız denetim, Türk Ticaret Kanunu ve Kamu Gözetimi Kurumu düzenlemeleri çerçevesinde finansal tabloların bütününe görüş veren ayrı bir faaliyettir. Revizyon ise kapsamı sözleşmeyle sınırlanmış bir gözden geçirmedir ve denetim görüşü üretmez. Beklentinin baştan netleşmemesi, çalışmanın sonucunun yanlış yorumlanmasına yol açar.
- Mutabakatları yalnız dönem sonunda yapmak
- Cari hesap, banka ve stok mutabakatları yılda tek sefer yapıldığında, ortaya çıkan farkın hangi işlemden kaynaklandığı çoğu zaman bulunamaz. Düzenli aralıklarla yapılan mutabakat, farkın kaynağını hâlâ izlenebilir olduğu anda ortaya çıkarır.
- Belgeyi kayıttan sonra tamamlanabilir bir ayrıntı saymak
- Vergi Usul Kanunu, işlemlerin usulüne uygun belgeyle tevsikini ve belgelerin muhafazasını zorunlu kılar. Belgesiz kayıtlar hem gider kabulünü hem de katma değer vergisi indirimini tartışmalı hâle getirir; sonradan temin edilen belge her zaman aynı sonucu doğurmaz.
- Ortaklarla yürüyen hesapları izlemesiz bırakmak
- Ortaklardan alacak ve ortaklara borç hesapları, dayanağı gösterilmediğinde örtülü kazanç dağıtımı ve emsal faiz tartışmalarına açık hâle gelir. Bu hesaplardaki hareketlerin gerekçesi ve belgesi işlem anında oluşturulmalıdır.
- Bulguları raporlayıp uygulamayı takip etmemek
- Revizyon raporu, düzeltme yapılmadığında yalnız bir tespit listesi olarak kalır. Önerilen düzeltmelerin uygulanıp uygulanmadığının izlenmemesi, aynı bulguların izleyen dönemlerde tekrar etmesine yol açar.
İlgili hizmetler
- Tam Tasdik — Yıllık Beyanname ve Mali Tabloların TasdikiVergi ve Tasdik Hizmetleri
- Kurumsal Vergi DanışmanlığıMali Danışmanlık
- Şirket Satın Alma, Devir, Birleşme ve Bölünme DanışmanlığıKurumsal Danışmanlık
- Kurumsal Yeniden Yapılandırma ve Grup Yapısı DanışmanlığıKurumsal Danışmanlık
İlgili rehber yazıları: Tam tasdik nedir, hangi kurumlar için zorunlu ve hangileri için avantajlıdır?
Her hizmetin kapsamı ayrı bir sözleşmeyle belirlenir. Aynı mükellefe tasdik ve danışmanlık hizmetlerinin birlikte verilebilmesi, mesleki bağımsızlık ve tasdik mevzuatındaki sınırlar çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Revizyon ile kurumsal yeniden yapılandırma aynı şey mi?
Değildir. Buradaki revizyon, mevcut muhasebe kayıt ve belge düzeninin doğruluğunun bağımsız gözle incelenmesidir. Muhasebe sisteminin yeniden kurgulanması, hesap planı ve raporlama düzeninin yeniden tasarlanması ya da şirket yapısının yeniden düzenlenmesi ise kurumsal danışmanlık grubundaki "Yeniden Yapılandırma" hizmetinin konusudur; o sayfaya aşağıdaki ilgili hizmetler bölümünden ulaşabilirsiniz.
Revizyon sonucunda tasdik raporu düzenlenir mi?
Hayır. Tasdik, 3568 sayılı Kanun ve Tasdik Yönetmeliği çerçevesinde yürütülen ayrı bir faaliyettir. Revizyonun çıktısı, kapsamı sözleşmeyle belirlenmiş bir tespit ve öneri raporudur; vergi idaresi nezdinde tasdik hükmü doğurmaz.
Tespit edilen hataları kim düzeltir?
Düzeltme kayıtları, işletmenin kendi muhasebe birimi veya defterlerini tutan serbest muhasebeci mali müşavir tarafından yapılır. 3568 sayılı Kanun gereği yeminli mali müşavirler defter tutamaz. Revizyon çalışmasında yapılan iş; hatanın tespiti, mevzuat dayanağının gösterilmesi ve düzeltme yolunun önerilmesidir.
Geçmiş dönemlere ilişkin bulgu çıkarsa ne olur?
Bulgunun niteliğine ve ilgili dönemin durumuna göre izlenecek yol değişir. Vergi Usul Kanunu düzeltme ve kendiliğinden bildirime ilişkin müesseseler öngörür; hakkında inceleme başlayıp başlamadığı da belirleyicidir. Bu nedenle geçmiş dönem bulguları, hukuki sonuçlarıyla birlikte değerlendirilerek raporlanır.
Revizyon ne sıklıkla yapılmalıdır?
İşletmenin işlem hacmine ve kayıt düzeninin oturmuşluğuna bağlıdır. İşlem hacmi yüksek ya da şube sayısı fazla olan yapılarda dönemsel aralıklarla tekrarlanan revizyon, hataların birikmesini önler; kayıt düzeni oturmuş küçük ölçekli işletmelerde dönem kapanışı öncesindeki tek bir çalışma yeterli olabilir.
Kapsam ve süreç hakkında görüşmek için
Somut durumunuzun değerlendirilmesi ve çalışma kapsamının belirlenmesi için iletişim sayfasındaki formu kullanabilir veya doğrudan arayabilirsiniz.
İletişim