İçeriğe geç

Mali Danışmanlık

Yabancı Sermayeli Şirketlere Mali Danışmanlık

Yabancı sermayeli şirketlerin Türkiye'deki mali gündeminde üç soru öne çıkar: kazanç nerede vergilendirilecek, grup içi işlemlerin fiyatı nasıl belirlenecek ve kazanç ana şirkete hangi maliyetle aktarılacak. Bu hizmet; 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu çerçevesinde yapı kararının vergisel sonuçlarının değerlendirilmesi, ilişkili taraf işlemlerinde belgelendirme disiplininin kurulması, kâr aktarım yollarının karşılaştırılması ve sınır ötesi hizmet alımlarında doğan katma değer vergisi yükümlülüğünün ayrıca incelenmesi üzerine kuruludur.

Kimler için?

  • Türkiye'de yatırım yapmayı planlayan ve şirket, şube ya da irtibat bürosu seçenekleri arasında karar verecek yabancı yatırımcılar.
  • Yabancı ortaklı Türk şirketleri ile çokuluslu grupların Türkiye'deki iştirakleri.
  • Yurt dışındaki şirketin Türkiye şubesi veya irtibat bürosu bulunan yapılar.
  • Grup içi hizmet, lisans, marka ya da finansman ilişkisi bulunan; transfer fiyatlandırması belgelendirme yükümlülüğü doğabilecek kurumlar.
  • Yurt dışından danışmanlık, yazılım kullanım hakkı veya pazarlama desteği alan ve sorumlu sıfatıyla beyan yükümlülüğü doğan işletmeler.

Mevzuat dayanağı

4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu
Yabancı yatırımcının tanımı, yatırım serbestisi, eşit işlem ilkesi ve bildirim yükümlülüklerinin çerçevesi bu Kanunda düzenlenmiştir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu
Tam ve dar mükellefiyet, işyeri ve daimî temsilci, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı ile örtülü sermaye hükümleri bu Kanunda yer alır.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu
Yurt dışından alınan hizmetlerde sorumlu sıfatıyla beyan yükümlülüğü ile indirim hakkının şartları bu Kanuna göre değerlendirilir.
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları
Sınır ötesi ödemelerde vergilendirme yetkisinin paylaşımı ve kesintinin sınırlanması, ilgili ülkeyle imzalanmış anlaşma hükümlerine göre değerlendirilir.

Hadler, oranlar ve süreler mevzuat değişiklikleriyle güncellenmektedir; güncel değerler için ilgili tebliğin yürürlükteki metni esas alınmalıdır.

Süreç nasıl işler?

  1. Yapı kararının vergisel karşılaştırması

    Sermaye şirketi kurulması, şube açılması veya irtibat bürosu tesisi seçeneklerinin vergisel sonuçları karşılaştırılır. Türkiye'de kurulan şirket, sermayesi yabancı olsa dahi tam mükelleftir; şube dar mükellef olarak yalnız Türkiye kaynaklı kazancı üzerinden vergilendirilir; irtibat bürosu ise ticari faaliyette bulunamaz. Sonradan değiştirilmesi maliyetli olduğundan bu karar kuruluş öncesinde verilir.

  2. İlişkili taraf haritasının çıkarılması

    Grup içindeki taraflar, işlem türleri ve akışlar listelenir; mal alım-satımı, hizmet, gayrimaddi hak, finansman ve masraf yansıtmaları ayrı belirlenir. Hangi işlemin hangi belgelendirme yükümlülüğü doğurduğu bu harita üzerinden tespit edilir.

  3. Transfer fiyatlandırması politikasının kurulması

    İşlem bazında emsallere uygunluk yöntemi seçilir; tarafların üstlendiği işlev, taşıdığı risk ve kullandığı varlıklar analiz edilir. Politika yazılı hâle getirilir, grup genelindeki uygulamayla tutarlılığı kontrol edilir ve belgelendirme işlemle eşzamanlı yürütülür.

  4. Kâr aktarım yollarının değerlendirilmesi

    Temettü dağıtımı, şube kazancının aktarımı, faiz ödemesi ve gayrimaddi hak bedeli seçeneklerinin vergisel sonuçları karşılaştırılır. Grup içi borçlanmalarda örtülü sermaye ve finansman gideri kısıtı hesaplanır; kur farkının etkisi ayrıca değerlendirilir. Yurt dışına yapılacak ödemelerde iç mevzuata göre doğan kesinti ile ilgili anlaşmanın öngördüğü sınır karşılaştırılır ve mukimlik belgesinin temini önceden planlanır.

  5. Sorumlu sıfatıyla katma değer vergisi değerlendirmesi

    Yurt dışından alınan danışmanlık, lisans, yazılım kullanım hakkı ve pazarlama desteği gibi hizmetlerde, hizmetten Türkiye'de yararlanılması hâlinde beyan yükümlülüğü doğabilir. Bu yükümlülük kesinti yükümlülüğünden bağımsızdır; verginin indirim konusu yapılıp yapılamayacağı ayrıca incelenir.

Gerekli belgeler

  • Türkiye'deki yapının ticaret sicil kayıtları, esas sözleşmesi ile şube veya irtibat bürosu izin belgeleri.
  • Grup içi hizmet, lisans, dağıtım ve finansman sözleşmelerinin tam metinleri ve ekleri.
  • İlişkili taraf listesi ile grup içi işlemlerin tür ve tutar bazında dökümü.
  • Transfer fiyatlandırmasına ilişkin grup politikası dokümanları, işlev ve risk analizi çalışmaları.
  • Yurt dışına yapılan ödemelere ait fatura, dekont ve banka transfer belgeleri.
  • Karşı taraf ülkenin yetkili makamınca düzenlenmiş mukimlik belgesi ile tercüme ve onayları.

Süre ve zamanlama

  • Yapı kararı kuruluş öncesinde değerlendirilir; şirket, şube ve irtibat bürosu arasındaki geçişler sonradan maliyetli olur.
  • Transfer fiyatlandırması belgelendirmesi işlemle eşzamanlı yürütülür; işlev ve risk analizi geriye dönük kurgulanamaz.
  • Mukimlik belgesi, ödeme yapılmadan önce temin edilir ve belgenin geçerli olduğu dönem ile ödeme dönemi örtüşecek biçimde planlanır.
  • Bildirim ve raporlama yükümlülükleri, grubun büyüklüğüne ve işlem türüne göre değişir; kapsam her hesap döneminde yeniden kontrol edilir.

Sık yapılan hatalar ve dikkat edilecekler

Yabancı ortaklı Türk şirketini dar mükellef saymak
Türkiye'de kurulmuş bir şirket, sermayesinin tamamı yabancı olsa dahi tam mükelleftir ve dünya genelinde elde ettiği kazanç üzerinden vergilendirilir. Bu ayrımın yanlış kurulması, yurt dışı gelirlerinin beyan dışı bırakılmasına yol açar.
İrtibat bürosunu ticari faaliyette kullanmak
İrtibat bürosu ticari faaliyette bulunamaz ve kazanç elde edemez. Faaliyet sınırının aşılması, işyeri oluşumu ve buna bağlı vergilendirme sonucu doğurabileceği gibi izin durumunu da tartışmalı hâle getirir.
Transfer fiyatlandırması belgelendirmesini dönem sonuna bırakmak
İşlev ve risk analizi, işlem sırasındaki gerçeği yansıtmalıdır. Yıl kapandıktan sonra hazırlanan çalışmalar, uygulanan fiyatı açıklamak yerine gerekçelendirmeye çalışan belgeler hâline gelir ve inceleme aşamasında ikna edici olmaz.
Grup içi hizmetlerde fayda testini atlamak
Yönetim, bilgi işlem veya pazarlama desteği gibi grup içi hizmetlerde; hizmetin fiilen sunulduğu, şirkete somut fayda sağladığı ve dağıtım anahtarının gerekçelendirilebilir olduğu gösterilmelidir. Yalnız grup faturasının bulunması gider kabulü için yeterli görülmeyebilir.
Sorumlu sıfatıyla beyanı kesintiyle karıştırmak
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması nedeniyle bir ödeme üzerinden kesinti yapılmaması, katma değer vergisi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İki yükümlülük ayrı hukuki temellere dayanır ve ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

İlgili hizmetler

İlgili rehber yazıları: Yabancı sermayeli şirketlerde vergi: çifte vergilendirme, transfer fiyatlandırması ve kâr transferi · Şirket birleşme, devir ve bölünmede vergisel boyut ve YMM raporu

Her hizmetin kapsamı ayrı bir sözleşmeyle belirlenir. Aynı mükellefe tasdik ve danışmanlık hizmetlerinin birlikte verilebilmesi, mesleki bağımsızlık ve tasdik mevzuatındaki sınırlar çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.

Sık sorulan sorular

Şube mi, bağlı şirket mi, irtibat bürosu mu kurmalıyız?

Karar; planlanan faaliyetin niteliğine, kazancın ana şirkete nasıl aktarılacağına ve sorumluluk yapısına bağlıdır. Türkiye'de kurulan sermaye şirketi ayrı tüzel kişiliğe sahiptir ve tam mükelleftir. Şube ayrı tüzel kişilik değildir; dar mükellef olarak yalnız Türkiye kaynaklı kazancı üzerinden vergilendirilir. İrtibat bürosu ise ticari faaliyette bulunamaz.

Transfer fiyatlandırması raporu her şirket için zorunlu mu?

Belgelendirme yükümlülüğünün kapsamı; mükellefin büyüklüğüne, işlem türüne ve tarafların yerleşik olduğu yere göre değişir ve idarece belirlenir. Önce ilişkili taraf haritası çıkarılır, ardından hangi belgelerin hazırlanması gerektiği tespit edilir. Güncel kapsam için Gelir İdaresi Başkanlığı kaynaklarına başvurunuz.

Kârı yurt dışına aktarmanın en uygun yolu hangisidir?

Tek bir doğru yol yoktur. Temettü, faiz, gayrimaddi hak bedeli ve hizmet bedeli seçeneklerinin her birinin farklı vergisel sonucu ve belgelendirme yükü vardır. Karar; grubun yapısına, ilgili anlaşma hükümlerine, örtülü sermaye ve finansman gideri kısıtı hesaplamalarına ve işlemin gerçek mahiyetine göre verilir.

Yurt dışından aldığımız hizmette hangi yükümlülükler doğar?

İki ayrı başlık değerlendirilir: ödeme üzerinden kesinti yapılıp yapılmayacağı ve hizmetten Türkiye'de yararlanılması hâlinde sorumlu sıfatıyla beyan edilecek katma değer vergisi. Bu iki yükümlülük birbirinden bağımsızdır.

Defter ve beyan işlerimizi de büronuz yürütür mü?

Hayır. 3568 sayılı Kanun gereği yeminli mali müşavirler defter tutamaz ve muhasebe bürosu işletemez. Kayıt ve beyan işlemleri şirketin kendi muhasebe birimi ya da serbest muhasebeci mali müşaviri tarafından yürütülür; danışmanlık bu birimlerle eşgüdüm içinde, değerlendirme ve kontrol boyutunda ilerler.

Kapsam ve süreç hakkında görüşmek için

Somut durumunuzun değerlendirilmesi ve çalışma kapsamının belirlenmesi için iletişim sayfasındaki formu kullanabilir veya doğrudan arayabilirsiniz.

İletişim